Użyteczność stron internetowych jest zagadnieniem, które nabiera coraz większego znaczenia w świecie IT. To od tego czy strona jest użyteczna zależy czy wszyscy potencjalni jej odbiorcy będą w stanie przeglądać jej zawartość.

Terminem użyteczności zajmuje się wiele organizacji, przedsiębiorstw i ekspertów. Mark Pearrow w książce „Funkcjonalność stron internetowych” podaje następującą definicję użyteczności: „Funkcjonalność jest szeroko pojętą dyscypliną polegającą na stosowaniu racjonalnych zasad naukowej obserwacji, pomiaru i projektowania podczas tworzenia i modyfikowania stron internetowych w celu zwiększenia łatwości użytkowania, walorów poznawczych, użyteczności oraz zmniejszenia dyskomfortu związanego z ich obsługą.” Użyteczność jest terminem często występującym w sferze technologii komputerowej. Można ją zdefiniować jako metodę projektowania i tworzenia ergonomicznych i prostych w obsłudze rozwiązań internetowych.

Kolejną definicje podaje Jakob Nielsen, jeden z najbardziej znanych specjalistów w dziedzinie użyteczności. W swojej książce „Funkcjonalność Stron WWW” pisze on, że użyteczność jest atrybutem jakości związanym z tym, jak bardzo coś jest łatwe w użyciu. Oznacza to, jak szybko użytkownik nauczy się z czegoś korzystać, ile wynosi przy tym jego efektywność, jak łatwo zapamiętuje, na ile to coś jest pozbawione błędów oraz jak bardzo użytkownicy lubią z tego korzystać. Użyteczność można określić jako ergonomię lub wygodę obsługi. Oznacza zaspokojenie potrzeb użytkownika w sposób najbardziej dla niego komfortowy. Nadrzędny cel użyteczności to ułatwienie użytkownikowi wykonania zamierzonych zadań. Pojęciami ściśle związanymi z użytecznością są funkcjonalność i dostępność.

Dostępność ma ogromne znaczenie w przypadku aplikacji dostępnych z poziomu przeglądarki, włączając w to serwisy internetowe. Dostępnością tych ostatnich zajmuje się przede wszystkim organizacja W3C (WWW Consortium). Wyszła ona z inicjatywą WAI – Web Accessibiliy Iniative, która zajęła się tworzeniem wytycznych odnośnie dostępności do sieci, zapewnieniem, że technologie sieciowe będą wspierać dostępność oraz tworzeniem narzędzi do ewaluacji i ułatwiania dostępności Według definicji W3C dostępność oznacza, że ludzie niepełnosprawni mogą korzystać z serwisów internetowych, czyli zapoznać się z jej zawartością, sprawnie się przemieszczać i nawiązać interakcję. Dostępność serwisów dotyczy każdego rodzaju niepełnosprawności, które mają wpływ na korzystanie z sieci. Są to zaburzenia wzroku i słuchu, zaburzenia fizyczne, umysłowe i neurologiczne. Rozwiązaniem dla problemu dostępności serwisów jest tworzenie elastycznych witryn, które zaspokoją wymagania użytkowników. Elastyczność przyda się nie tylko osobom niepełnosprawnym, ale także użytkownikom, którzy posiadają wolne łącze internetowe i z tego powodu obszerniejsze serwisy wczytują się bardzo długo.

Mając już ogólną wiedzę z zakresu użyteczności chciałbym przedstawić 9 etapów tworzenia użytecznego serwisu internetowego: 

  1. Wymagania użytkowników: zbadanie i zdefiniowanie tego, co tak naprawdę chcieliby uzyskać użytkownicy serwisu. Pozwala to zrozumieć ich tok myślenia i poznać ich prawdziwe potrzeby.
  2. Strategia strony: w jakim celu powstanie serwis i jakie będą źródła dochodu otrzymywane z jego tytułu.
  3. Strategia technologii: rozwiązania stosowane w Internecie dynamicznie się zmieniają. Dlatego trzeba użyć takiej technologii, która będzie wykorzystywana przez dłuższy okres czasu.
  4. Strategia treści: czyli to, co będzie składało się na zawartość serwisu i będzie zachęcać potencjalnych użytkowników do regularnych odwiedzin.
  5. Projekt architektury informacji: kluczowe elementy serwisu powinny być odpowiednio wyeksponowane, co umożliwi użytkownikom na szybkie i sprawne znalezienie pożądanej informacji.
  6. Opracowanie technologii: podczas programowania opcji i funkcjonalności, jakie ma posiadać poszczególna strona, trzeba będzie wybrać technologię i w niej pracować.
  7. Opracowywanie treści: dokonuje się wtedy, kiedy znamy już oczekiwania przyszłych użytkowników serwisu.
  8. Konkretny wygląd: na to, jak strona będzie wyglądała i jak będzie oceniania przez użytkowników, ma duży wpływ jej wygląd estetyczny, czyli szata graficzna oraz odpowiedni układ i rozmieszczenie elementów serwisu.
  9. Kierownictwo projektu: każdy z wyżej wymienionych etapów powinien być przeanalizowany i zaakceptowany przez osobę, która zarządza całym projektem. Po jego zaakceptowaniu można przejść do kolejnych etapów projektowania serwisu.
O autorze